Zichtbaarheid

Het jaar begon zo goed voor de Nederlandse film, met een verrassend groot aantal bezoekers voor De Beentjes van Sint-Hildegard (in totaal 712 duizend bezoekers in 2020), het eind 2019 in release gekomen drama April, May en June (377 duizend bezoekers in 2020) en de romkom Onze jongens in Miami (293 duizend bezoekers 2020). Maar met de in maart afgekondigde eerste lockdown moesten alle bioscopen hun deuren sluiten – uiteindelijk gedurende 15 weken in 2020. Daarnaast mochten bioscopen en filmtheaters in de weken dat ze wél geopend waren maximaal dertig bezoekers in hun zalen ontvangen, met inachtneming van het 1,5 meter-beleid.

De distributeurs hebben op hun beurt de release data van vele films één of zelfs meerdere keren moeten uitstellen. Het Filmfonds heeft met diverse steunmaatregelen de distributeurs en filmtheaters ondersteund en het uitbrengrisico verlaagd, o.a. via de regeling Ondersteuning distributie, een extra bijdrage voor hernieuwde uitbreng, een verhoging van de distributiebijdrage op basis van matching en de Matchingsregeling filmtheaters (zie hoofdstuk 0 over de Steunmaatregelen). De consequenties van de coronacrisis en de gevolgen op de lange termijn voor distributeurs en vertoners zullen echter vele malen groter zijn. Als gevolg van de coronacrisis hebben de Video On Demand-platforms en streamingdiensten overigens een zeer succesvol jaar gekend, wat ook voor een groot aantal Nederlandse films regelmatig een alternatief bood voor bioscoopbezoek.

Sinds 2019 kunnen ook Nederlandse (majoritaire) speelfilms met een productiebudget van € 2 miljoen of hoger en/of een P&A (Prints & Advertising) budget van € 150.000 of hoger, rekenen op een extra bijdrage in de kosten voor P&A. Onder meer door deze aanpassing steeg het aantal producties dat een distributiebijdrage kreeg voor de bioscoopuitbreng in Nederland in 2019 van 30 naar 52. Vanwege de coronacrisis was er dit jaar een krimp waar te nemen. Waar het totale bioscoopbezoek in 2020 terugviel met 55,9%, daalde het marktaandeel van de Nederlandse film toch veel minder sterk met 20,4%.

Uiteindelijk werden er door het Filmfonds in 2020 43 titels van een distributiebijdrage voorzien, waaronder Jackie & Oopjen (regie Annemarie van de Mond, producent Column Projects) en De Expeditie van Familie Vos (regie Bob Wilbers, producent Messercola Drama & Soap).

 

Het Filmfonds heeft in 2020 op aanwijzing van het Ministerie van OCW een matchingsregeling opgesteld om de filmtheaters te ondersteunen die door de coronacrisis hun deuren moesten sluiten. Twintig Nederlandse filmtheaters en -centra kregen een matchingsbijdrage (zie ook Steunmaatregelen).

Omdat de bioscopen in 2020 vanwege COVID-19 slechts beperkt hun deuren mochten openen voor publiek, sloot de Nederlandse filmbranche in de zomer van 2020 de handen ineen om de Nederlanders te enthousiasmeren naar de film te gaan in de maanden dat het wél kon.
De Nederlandse filmbranche kwam daarom met een unieke, gezamenlijke campagne: ganaardefilm.nl. Ganaardefilm.nl was een initiatief van de Nederlandse filmbranche bestaande uit alle filmdistributeurs aangesloten bij branchevereniging FDN, alle bioscopen en filmtheaters aangesloten bij branchevereniging NVBF, Nationale bioscoopbon, het Nederlands Filmfonds, NVPI, Film.nl, Nicam, CFAB/Sekam, het Nederlands Film Festival en Jean Mineur Mediavision. Het Filmfonds droeg € 100.000 bij aan dit initiatief.
Een ander voorbeeld waarbij het Filmfonds de Nederlandse film een zetje kon geven was de extra ondersteuning voor De Slag om de Schelde (Matthijs van Heijningen Jr.), waardoor deze kwalitatief hoogstaande, historische film met internationale potentie in dit lastige jaar toch uitgebracht kon worden.

In 2019 kwam deze regeling als pilot tot stand omdat filmtheaters aangaven meer Nederlandse films te willen programmeren. Het Filmfonds besloot tot een bijdrage aan de filmtheaters van € 0,25 voor elk in het voorgaande jaar verkocht bioscoopkaartje voor een door het Filmfonds ondersteunde Nederlandse majoritaire speelfilm, lange animatiefilm of documentaire. Dit om de lokale programmering van de Nederlandse films aan te moedigen.

Maar liefst 35 filmtheaters dienden een verzoek voor deze bijdrage in. De door het Filmfonds verstrekte financiering varieerde, afhankelijk van bovenstaande voorwaarde, van enkele honderden tot een paar duizend euro.

De Nederlandse jeugdfilm is al zo’n twee decennia één van de handelsmerken van de Nederlandse filmindustrie. In eigen land staan Nederlandse jeugdfilms nog steeds regelmatig in de top-10 van best bezochte films. Ook internationaal staat de Nederlandse jeugdfilm hoog in aanzien; ze worden met grote regelmaat geselecteerd op toonaangevende internationale filmfestivals, bekroond en verkocht aan vele landen.

Na een pilotjaar in 2019 bleef het Filmfonds samenwerken met het Nederlands Filmtheater Overleg (NFO) om distributeurs te stimuleren internationale arthousefilms voor de jeugd aan te kopen. Zij krijgen een bijdrage bij de uitbreng hiervan. Deelnemende NFO-filmtheaters garanderen voor deze films een ruime release en publicitaire aandacht vanuit de filmtheaters, in 2020 bijvoorbeeld voor de Franse animatiefilm Calamity (in Nederland uitgebracht door Cinéart Nederland) en Wolfwalkers (in Nederland uitgebracht door Periscoop Film).

In 2019 verscheen, in opdracht van het Filmfonds, het rapport ‘Zien en gezien worden’ over de distributie en vertoning van Nederlandse jeugdfilms die door veranderingen in de markt verder onder druk is komen te staan. In navolging hiervan werd in samenwerking met de educatieafdeling van Eye en andere stakeholders uit de filmsector het onderzoek ‘Promotie Nederlandse Jeugdfilm’ uitgezet om te bepalen hoe de Nederlandse jeugdfilm zo effectief mogelijk voor het voetlicht kan worden gebracht. Twee onafhankelijke onderzoekers kregen de opdracht om verkennende gesprekken te voeren met als vraagstelling: “Wat is het draagvlak en de haalbaarheid binnen de sector voor een gezamenlijke promotiecampagne en/of evenement voor de Nederlandse jeugdfilm?”. De onderzoekers spraken met 27 experts uit de sector. 

Ze kwamen tot de conclusie dat binnen de sector breed gedragen waardering voor de Nederlandse jeugdfilm bestaat en dat deze, als onderdeel van de opvoeding, context geeft aan de realiteit van kinderen van nu. Hoewel iedereen in de sector de handen ineen wil slaan voor de promotie van de Nederlandse jeugdfilm blijft er een spanningsveld bestaan tussen het gemeenschappelijke belang en de individuele belangen van vertoners en distributeurs. Toch zegt het leeuwendeel van de gesprekspartners dat een gezamenlijke activiteit het hele spectrum van de (kwalitatieve) jeugdfilm, artistiek en commercieel, zou moeten omvatten. Er is behoefte aan het creëren van meer zichtbaarheid om meer bezoekersaantallen genereren en een breder publiek te bereiken. Voor het Filmfonds reden om additionele steun voor jeugdfilms in productie en distributie te blijven ondersteunen.

Ook in pandemiejaar 2020 blijven filmfestivals een belangrijk platform vormen om Nederlandse talenten, films en projecten voor het voetlicht te brengen. Hun programma dient als welkome aanvulling op het reguliere filmaanbod in Nederland. Door publiek en professionals bij elkaar te brengen, online films te vertonen en bijvoorbeeld virtuele debatten en masterclasses te programmeren, droegen ze ook in 2020 actief bij aan talent- en kennisontwikkeling en aan de profilering van film in Nederland en in het buitenland. Ook regionale en lokale filmfestivals kunnen van landelijke betekenis zijn.

In 2020 kregen negentien filmfestivals een festivalbijdrage. Imagine Film Festival en Go Short - International Short Film Festival Nijmegen Holland Animation Film Festival, ontvingen dit jaar een meerjarige subsidie voor de komende beleidsperiode. Omdat tijdens dit jaar vrijwel alle festivals over moest schakelen naar een online editie stelde het Filmfonds een speciale projectsubsidie beschikbaar (zie hoofdstuk 0 over de Steunmaatregelen).

In 2020 kregen drie filmtitels een of meerdere distributiesteunrelease in het buitenland: Mijn bijzonder rare Week met Tess, Kapsalon Romy en No Way. Gezien het wisselende succes van de regeling over de afgelopen jaren verschuift vanaf 2021 de aandacht naar de internationale promotie van Nederlandse films in samenwerking met SEE NL.

Via tweejarige slates worden distributeurs gestimuleerd om buitenlandse kwaliteitsfilms in Nederland uit te brengen. Nieuwe slates voor 2019-2020 werden in 2019 al toegekend aan Cinéart, ABC Theatrical distribution, Periscoop Film, September Film en Contact Film.